Od 1 września na linii kolejowej nr 9 (Warszawa–Gdańsk) działa w trybie eksploatacji obserwowanej cyfrowa łączność głosowa GSM-R. To pierwszy realny test systemu w ruchu pociągów – potrwa do końca października – ale regulator już przypomina, że pełne uruchomienie wymaga sprawdzenia kompatybilności taboru w testach RSC/ESC. Część terminów przesunięto: z wcześniejszych planów „listopad 2025” na przełom 2025/2026, a PKP PLK zapowiada, że poligony testowe dla RSC są gotowe od września i że celem jest uruchomienie łączności na ok. 1,5 tys. km linii. W tle – lekcja po nadużyciach sygnału „Radio-Stop” w 2023 r., która przyspieszyła odejście od analogu i skok do cyfrowego, uwierzytelnionego radia.
Co dzieje się teraz na sieci?
Eksploatacja obserwowana ruszyła 1 września i obejmuje cyfrową łączność głosową między maszynistami a dyżurnymi na ok. 250-kilometrowym odcinku „dziewiątki”. W tym trybie nie wymaga się jeszcze od przewoźników potwierdzenia radiowej kompatybilności taboru – chodzi o sprawdzenie w warunkach ruchu procesu zestawiania połączeń, jakości zasięgu, pracy terminali i kanałów dyspozytorskich. UTK i PLK przewidują zakończenie tego etapu 31 października 2025 r. i dopiero po nim przejście do pełnego reżimu eksploatacji. To ważny krok: GSM-R jest kręgosłupem komunikacji ERTMS/ETCS i warunkiem kolejnych wdrożeń automatyki.
Co musi zrobić tabor RSC (radio) i ESC (ETCS)?
UTK przypomina, że pełna eksploatacja będzie wymagała potwierdzenia kompatybilności:
– RSC (Radio System Compatibility) – zgodność kabinowego radia/EDOR z urządzeniami przytorowymi GSM-R na danej linii (typ RSC przypisany do odcinka), – ESC (ETCS System Compatibility) – zgodność pokładowego ETCS z przytorowym.
Na etapie obserwowanym RSC nie jest wymagane, ale: pojazdy z radiem GSM-R wprowadzone po 16 stycznia 2020 r. muszą uzyskać pozytywny wynik testów RSC do końca 2026 r.; starsze, bez modyfikacji wpływających na łączność, uznaje się za zgodne „z automatu”. PLK deklaruje dostępność poligonów RSC od 1 września, a przypisanie specyfikacji testów do linii (w rejestrze infrastruktury) zaplanowano na listopad–grudzień 2025 r.
Terminy, które się przesuwają i dlaczego to ważne?
Jeszcze zimą PLK mówiła o pełnym uruchomieniu w listopadzie 2025 r., ale w połowie roku termin przesunięto na przełom 2025/2026. W międzyczasie trwało dopinanie scenariuszy testowych RSC dla łączności głosowej i przygotowanie poligonów. Z punktu widzenia przedsiębiorstw kolejowych kalendarz ma konsekwencje: bez przypisanych „typów RSC/ESC” do konkretnych odcinków trudniej finalizować dokumentację dopuszczeń, a pojazdy z oznaczeniem RSC-EU-0/ESC-EU-0 mogą mieć ograniczenia eksploatacji na liniach z ERTMS. Innymi słowy – to ostatni moment, by ułożyć harmonogram testów i budżety na doposażenia oraz walidacje.
Koniec analogowej „dziury”
Po serii nadużyć „Radio-Stopu” w sierpniu 2023 r. (setki incydentów w całym roku) PLK zapowiedziała przyspieszenie wymiany analogowych radioodbiorników i przejście na cyfrowe, uwierzytelnione rozwiązania – zanim GSM-R będzie dostępny wszędzie. Dzisiejsze testy GSM-R są więc nie tylko projektem modernizacyjnym, ale realną odpowiedzią na ryzyka bezpieczeństwa. W skrócie: mniej „otwartych” emisji, więcej kontroli dostępu i audytowalnych połączeń w dyspozytorskiej łączności głosowej.
Źródło:
- https://utk.gov.pl/pl/aktualnosci/22519%2CEksploatacja-obserwowana-GSM-R-od-1-wrzesnia.html
- https://utk.gov.pl/pl/aktualnosci/22545%2CRuszyla-eksploatacja-obserwowana-GSM-R-Co-z-kompatybilnoscia-pojazdow.html
- https://utk.gov.pl/pl/aktualnosci/22410%2CWymagania-dla-taboru-w-zakresie-testow-kompatybilnosci-RSC.html
- https://cyberdefence24.pl/technologie/trwaja-oficjalne-proby-gsm-r-utk-przypomina-o-testach-sprzetu
- https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/w-tym-roku-lacznosc-gsm-r-uruchomiona-dla-komunikacji-glosowej-1-11121
- https://www.sektorkolejowy.pl/od-wrzesnia-rusza-eksploatacja-obserwowana-gsm-r-na-linii-nr-9/
- https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/nieuprawnione-uzycie-radiostop-tak-zle-jeszcze-nie-bylo-117328.html