Europa dopięła swego: w Forschungszentrum Jülich uruchomiono JUPITER – pierwszy w UE superkomputer klasy exascale, który już na starcie wskoczył na #4 listy TOP500 i jest najbardziej energooszczędny wśród światowej „pierwszej piątki”. Maszyna zbudowana przez konsorcjum Eviden (Atos) i ParTec, napędzana ~24 tys. układów NVIDIA GH200 Grace Hopper, ma zasilać rozwój modeli klimatycznych, medycyny obliczeniowej i sztucznej inteligencji (w tym europejskich LLM-ów). Inauguracji dokonano 5 września 2025 r., a politycy mówią wprost: to element cyfrowej suwerenności i wyrównywania dystansu do USA i Chin. Ciepło odpadowe z węzłów chłodzonych cieczą ma ogrzewać kampus, a równolegle przy JUPITER-ze powstaje AI Factory (JAIF) dla przemysłu i startupów. Koszt projektu szacowany jest na ok. 500 mln euro, współfinansowanych przez EuroHPC JU i Niemcy.
Sprzęt bez marketingu – modularny „booster”, chłodzenie cieczą i… tydzień na największe LLM-y
Sercem JUPITER-a jest tzw. booster module na platformie BullSequana XH3000 z gęsto upakowanymi węzłami GH200 i siecią o bardzo wysokiej przepustowości; całość pracuje w obiegu cieczy i odzyskuje ciepło do użytku na miejscu. Według Jülich konfiguracja obejmuje około 6 tys. węzłów po 4× GH200 – w sumie ~24 tys. superchipów do równoległych zadań HPC i AI. Centrum deklaruje, że przy pełnym obciążeniu „największe modele AI” da się wyszkolić w mniej niż tydzień, a ranking TOP500 z czerwca 2025 potwierdza europeckie prowadzenie i #4 globalnie. Co istotne, przy tej mocy system pozostaje najbardziej efektywny energetycznie w top-5 światowych superkomputerów.
Po co nam exascale – klimat, zdrowie, przemysł
Komisja Europejska mówi o „wejściu do ligi exascale” nie dla samego rekordu, lecz dla przyspieszenia badań, od prognoz pogody i klimatu po odkrywanie leków, symulacje kwantowe i trenowanie wielojęzycznych modeli AI. Wokół JUPITER-a powstaje JUPITER AI Factory (JAIF) – infrastruktura i program wsparcia, które mają udostępniać moc obliczeniową startupom i MŚP na bezpiecznych, zgodnych z RODO warunkach. Użytkownicy publiczni (np. ECMWF) liczą na dokładniejsze modele pogodowe, a sektor prywatny – na skrócenie cyklu R&D dzięki symulacjom i generatywnej AI. W ujęciu geopolitycznym to także „plan B” dla europejskich danych i modeli, mniej zależny od chmur spoza UE.
Polityka i przemysł – „amerykańskie serce”, europejska integracja
Na uroczystym starcie kanclerz Friedrich Merz podkreślał, że JUPITER ma pomóc Europie doganiać liderów AI. Jednocześnie komentatorzy zwracają uwagę na „amerykańskie serce” – układy NVIDII – przy europejskiej integracji sprzętu i oprogramowania (ParTec, Eviden, JSC). Z czasem system ma być rozszerzany i modernizowany (m.in. zapowiadano instrumenty przejściowe typu JETI oraz testy elementów „made in EU”). Finalnie liczyć się będzie przepustowość do realnych zadań i dostępność dla nauki i biznesu – tu decydująca będzie polityka kolejkowania, taryf i wsparcia projektów uprzemysławiających wyniki badań.
Źródło:
- https://www.fz-juelich.de/en/news/archive/press-release/2025/ceremony-jupiter
- https://www.fz-juelich.de/en/ias/jsc/jupiter
- https://www.fz-juelich.de/en/news/archive/press-release/2025/jupiter-supercomputer-propels-european-computing-power
- https://www.itpro.com/business/business-strategy/europes-first-exascale-supercomputer-jupiter-is-now-live
- https://www.reuters.com/business/media-telecom/germanys-merz-inaugurates-nvidia-supercomputer-research-2025-09-05/
- https://blogs.nvidia.com/blog/jupiter-exascale-supercomputer-live/
- https://www.eurohpc-ju.europa.eu/eurohpc-supercomputers-put-europe-forefront-global-supercomputing-2025-06-10_en
- https://www.itpro.com/business/business-strategy/europes-first-exascale-supercomputer-jupiter-is-now-live
- https://juser.fz-juelich.de/record/1043257/files/aherten-isc25-eurohpc-jupiter.pdf
- https://ec.europa.eu/commission/presscorner/pageNotFound
- https://www.eeas.europa.eu/delegations/montenegro/europe-enters-exascale-supercomputing-league-jupiter_en
- https://www.ecmwf.int/en/about/media-centre/news/2025/reaching-jupiter-ecmwf-celebrates-first-european-exascale
- https://tomorrowsaffairs.com/europe-s-supercomputer-american-heart-what-the-launch-of-jupiter-means
- https://eviden.com/insights/press-releases/new-jupiter-module-strengthens-leading-position-of-europes-upcoming-exascale-supercomputer/
- https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/factpages/digital-success-stories-jupiter-first-european-exascale-supercomputer