Najnowszy przegląd badań o polach elektromagnetycznych nie przynosi przełomu, który zmieniałby obowiązujące normy bezpieczeństwa. Szwedzki Urząd Ochrony Radiologicznej SSM opublikował dwudziesty raport swojej Rady Naukowej ds. Pól Elektromagnetycznych, obejmujący publikacje naukowe z 2024 roku. Wnioski są wyważone i ważne dla debaty o 5G, telefonach komórkowych, liniach energetycznych oraz codziennej ekspozycji na PEM. Eksperci nie znaleźli nowych dowodów na przyczynowy związek między ekspozycją na pola elektromagnetyczne a chorobami, ale jednocześnie wskazują obszary, które nadal wymagają obserwacji. Chodzi zwłaszcza o długoterminowe skutki, nowe pasma wykorzystywane przez 5G oraz wyniki badań na zwierzętach.
Badacze przejrzeli cały rok nowych publikacji o PEM i zdrowiu
Raport SSM obejmuje badania opublikowane od stycznia do grudnia 2024 roku i jest kolejną częścią cyklicznego przeglądu, który ma porządkować wiedzę o polach elektromagnetycznych. Autorzy analizowali różne typy ekspozycji, w tym pola statyczne, niskiej częstotliwości, pośrednie oraz radiowe. Ważne jest także to, że opracowanie ma charakter konsensusowy, czyli jego treść została zaakceptowana przez wszystkich członków rady naukowej. Dzięki temu dokument nie jest pojedynczą opinią, lecz wspólną oceną grupy ekspertów z różnych ośrodków badawczych. Ministerstwo Cyfryzacji udostępniło raport w polskim serwisie poświęconym sieciom 5G, podkreślając, że przegląd dotyczy zarówno badań epidemiologicznych, jak i eksperymentów na ludziach, zwierzętach oraz komórkach.
Najważniejszy wniosek nie zmienia dotychczasowego obrazu ryzyka dla użytkowników sieci
Najmocniejszy komunikat z raportu jest jednocześnie najbardziej oczekiwany przez osoby śledzące spór o PEM. Eksperci nie zidentyfikowali nowych, ustalonych związków przyczynowych między ekspozycją na pola elektromagnetyczne a ryzykiem zdrowotnym. Dotyczy to także badań nad telefonami komórkowymi i guzami mózgu, które według autorów pozostają zgodne z wcześniejszym obrazem naukowym i nie pokazują wyraźnego wzrostu ryzyka. Rada SSM zwraca jednak uwagę, że ostrożność nadal ma sens, ponieważ część pytań pozostaje otwarta. W praktyce oznacza to brak podstaw do zmiany obecnych poziomów odniesienia, ale nie koniec badań. Raport nie zamyka dyskusji, tylko porządkuje jej najważniejsze punkty i oddziela potwierdzone wnioski od hipotez, które wymagają dalszej weryfikacji.
Telefony komórkowe i guzy mózgu pozostają nadal pod lupą badaczy
Jednym z najczęściej powracających tematów jest używanie telefonów komórkowych i potencjalny wpływ fal radiowych na mózg. SSM wskazuje, że nowe badania nad guzami mózgu nie zmieniają dotychczasowego stanowiska i w większości nie wspierają tezy o rosnącym ryzyku związanym z korzystaniem z telefonów. Autorzy raportu zauważają jednak, że tarczyca może być szczególnie eksponowana podczas rozmów telefonicznych, a badań dotyczących raka tarczycy wciąż jest niewiele. To właśnie takie luki sprawiają, że rekomendacja korzystania z zestawów głośnomówiących pozostaje aktualna. Nie jest to alarm, lecz prosta zasada ograniczania niepotrzebnej ekspozycji. W świecie, w którym telefon jest niemal przedłużeniem dłoni, takie zalecenie brzmi rozsądnie i nie wymaga rezygnacji z technologii.
5G, linie energetyczne i słabe punkty wiedzy wciąż wracają
Raport zwraca uwagę na dwa obszary, które szczególnie potrzebują dalszych badań. Pierwszym są pola magnetyczne niskiej częstotliwości i obserwowany w epidemiologii słaby związek z białaczką dziecięcą. Autorzy podkreślają, że nadal nie wiadomo, czy jest to relacja przyczynowa, dlatego zalecenie ogólnego ograniczania ekspozycji w pobliżu linii energetycznych pozostaje bez zmian. Drugim obszarem są nowe częstotliwości wykorzystywane w komunikacji bezprzewodowej, w tym pasma związane z rozwojem 5G. Szczególnie mało badań dotyczy pasma 26 GHz. SSM wskazuje też na technologie bezprzewodowego przesyłu energii, które mogą tworzyć silniejsze lokalne pola i dlatego wymagają solidniejszej podstawy do oceny ryzyka. To sygnał, że nauka musi nadążać za rynkiem.
Polskie pomiary pokazują spokojniejszy obraz ekspozycji w miastach
W polskim kontekście ważnym uzupełnieniem raportu SSM są pomiary PEM prowadzone w 2025 roku przez Instytut Łączności na zlecenie Ministerstwa Cyfryzacji. Według opisanych wyników nie odnotowano przekroczeń dopuszczalnych wartości ani wokół badanych stacji bazowych, ani w pobliżu punktów Wi-Fi w szkołach. Maksymalne wykorzystanie limitu miało wynieść 46,2 procent przy stacjach bazowych i 9,7 procent w szkołach. To nie oznacza, że monitoring można odłożyć na półkę. Przeciwnie, regularne pomiary są jednym z najlepszych sposobów na spokojną rozmowę o technologii. Gdy obok naukowych przeglądów pojawiają się lokalne dane terenowe, debata o 5G i polach elektromagnetycznych staje się mniej podatna na emocje, a bardziej oparta na sprawdzalnych informacjach.
Strach przed PEM wyprzedza wiedzę i realne pomiary w Polsce
Mimo uspokajających wniosków ekspertów temat PEM wciąż budzi silne emocje. Badania postaw społecznych przywoływane przez serwis Nauka w Polsce pokazały, że prawie połowa Polaków uważa pola elektromagnetyczne za czynnik wpływający na zdrowie, między innymi przez bóle głowy, bezsenność czy problemy z koncentracją. To pokazuje, że największym wyzwaniem nie jest wyłącznie technologia, lecz także komunikacja. WHO od lat prowadzi międzynarodowy projekt dotyczący pól elektromagnetycznych, którego zadaniem jest ocena dowodów naukowych i wspieranie standardów bezpieczeństwa. Najnowszy raport SSM dobrze wpisuje się w ten kierunek. Nie obiecuje, że każde pytanie ma już odpowiedź, ale pokazuje, że obecny stan wiedzy nie uzasadnia zaostrzania norm, za to uzasadnia dalsze badania i spokojną edukację.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/5g/najnowsze-badania-dotyczace-pol-elektromagnetycznych-i-ryzyka-zdrowotnego–dwudziesty-raport-rady-naukowej-ssm-ds-pol-elektromagnetycznych-2025/
- https://www.stralsakerhetsmyndigheten.se/en/publications/reports/radiation-protection/2026/202603/
- https://www.stralsakerhetsmyndigheten.se/contentassets/e8b95ff11d154f4297cf615e691199df/202603-recent-research-on–electromagnetic-fields–and-health-risk-twentieth–report-from-ssms-scientific–council-on-electromagnetic–fields-2025.pdf
- https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/radiation-5g-mobile-networks-and-health
- https://nafalinauki.pl/pole-elektromagnetyczne-3/
- https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C105715%2Clublin-prawie-polowa-polakow-uwaza-ze-pole-elektromagnetyczne-wplywa-na